تنگه هرمز، نفت گران و شوک اقتصادی؛ ادعای پیروزی ترامپ تنها مصرف انتخاباتی دارد

به گزارش روز پنجشنبه ایرنا، تارنمای خبری «لاتین‌تایمز» مستقر در نیویورک می‌نویسد: بیش از هفت ماه از آغاز جنگی سپری شده که بازارهای جهانی انرژی را دگرگون کرده است. در همین بین، دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهوری آمریکا در جمع حامیانش در شهر پارک‌سیتی ایالت کانزاس حاضر شد و بار دیگر ادعا کرد که آمریکا در جنگ با ایران پیروز می‌شود. او پا را فراتر گذاشت و در اظهارنظری (بیشتر شبیه به اعتراف به ناکامی) گفت که ارتش آمریکا در صورت تمایل می‌تواند همین حالا جبهه عملیات را ترک کند.

این اظهارات و ادعاها در روزی مطرح شد که قیمت نفت خام برنت در نزدیکی ۱۱۰ دلار در هر بشکه نوسان می‌کرد و نفت وست تگزاس اینترمیدیت نیز اندکی پایین‌تر از ۹۹ دلار معامله می‌شد. در چنین شرایط و سطحی از قیمت‌ها، هر نشانه‌ای از صلح یا تداوم طولانی‌مدت جنگ می‌تواند پیامدهای اقتصادی چشمگیری برای ده‌ها میلیون خانوار آمریکایی داشته باشد.

ادعای ترامپ درباره پیروزی!

ترامپ در جمع حامیانش در کانزاس مدعی شد که عملیات نظامی آمریکا مانع (ادعای واشنگتن مبنی بر) دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای شده و این در حالیست که تهران همواره پیگیری چنین هدفی را قویا رد کرده‌ است. او هنگام صحبت درباره تاثیر قدرت نظامی آمریکا بر تغییر رفتار کشورها، از ونزوئلا نیز در کنار ایران یاد کرد!

این گردهمایی در حمایت از راجر مارشال، سناتور جمهوری‌خواه، برگزار شد که رقابت بر سر کرسی‌اش اکنون شدت گرفته است زیرا نارضایتی رای‌دهندگان از قیمت بنزین و جنگ، نامزدهای جمهوری‌خواه را حتی در ایالت‌هایی که روزگاری برای دموکرات‌ها کاملا دور از دسترس به نظر می‌رسیدند، تحت فشار قرار داده است.

ادعاهای ترامپ در کانزاس پس از زنجیره‌ای از ادعاهای خوش‌بینانه وی درباره جنگ مطرح شد. او در جریان حضورش در تگزاس در ماه اکتبر در جمع حامیانش مدعی شد که ایران «آماده تسلیم‌شدن است» و جنگ تا زمان انتخابات میان‌دوره‌ای یا اندکی پس از آن پایان خواهد یافت. رئیس جمهوری آمریکا در گردهمایی دیگری در ایالت مونتانا در جمع خبرنگاران نیز مدعی شد که درگیری «خیلی زود» خاتمه خواهد یافت و (در خیالاتش) پیش‌بینی کرد که پس از آن، قیمت نفت و گازوئیل به‌شدت کاهش پیدا کند.

با این‌ حال و به‌رغم تمام این ادعاها، مسیر خروج از جنگ همچنان بسیار مبهم است. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌ جمهوری آمریکا، پیش‌تر مدعی شده بود که این کشور «به بیشتر اهداف نظامی خود» در برابر ایران دست یافته است و در عین حال اذعان کرده بود که برخی بخش‌های عملیات، به‌ویژه محدودکردن ظرفیت تولید تسلیحات ایران، همچنان به تلاش بیشتری نیاز دارد.

به ادعای این رسانه آمریکایی، «به طور جداگانه، طراحان برنامه‌های نظامی آمریکا گزینه‌های مختلفی برای تشدید درگیری به کاخ سفید ارائه کرده‌اند که از جمله آنها می‌توان به ادعای ترامپ مبنی بر استفاده از آنچه “مادر تمام بمب‌ها” خوانده است؛ اشاره کرد.»

هزینه‌ای که آمریکایی‌ها پای نازل سوخت می‌پردازند

هزینه اقتصادی جنگ علیه ایران، از محاسبات راهبردی واشنگتن بسیار فراتر رفته است. داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان می‌دهد که متوسط قیمت بنزین معمولی در سراسر این کشور در اواسط اکتبر به ۴.۳۳ دلار در هر گالن رسید. این نخستین بار در تاریخ آمریکاست که این کشور با چنین میانگین قیمتی‌ برای بنزین وارد ماه اکتبر می‌شود.

انجمن خودروی آمریکا «تریپل‌اِی/AAA» نیز ثبت رکوردی تازه در ماه سپتامبر را تایید کرد؛ زمانی که میانگین ماهانه قیمت بنزین به ۴.۳۳ دلار رسید، یعنی ۵۰ سنت بیشتر از رکورد قبلی ماه سپتامبر که در سال ۲۰۲۳ ثبت شده بود. قیمت بنزین در سطح ملی در هفته منتهی به ۲۱ مه به اوج ۴.۵۵ دلار در هر گالن رسید.

روند افزایش قیمت گازوئیل حتی شدیدتر بوده است. طبق داده‌های هفتگی اداره اطلاعات انرژی آمریکا درباره قیمت‌های خرده‌فروشی، میانگین قیمت گازوئیل در سراسر این کشور در سپتامبر به ۶.۵۳ دلار در هر گالن رسید و سپس در هفته‌های اخیر با اندکی افت، به حدود ۶.۱۸ دلار کاهش یافت. با توجه به اینکه گازوئیل سوخت اصلی شبکه‌های حمل‌ونقل باری است و جابه‌جایی تقریبا همه کالاهای مصرفی به آن بستگی دارد، افزایش قیمت این سوخت به هزینه خرید مواد غذایی، تولید کارخانه‌ها و بهای بلیت هواپیما نیز سرایت کرده است.

مارک زندی، اقتصاددان ارشد موسسه رتبه‌بندی اعتباری «مودیز»، در ارزیابی‌ منتشر شده در ۱۲ اکتبر، تخمین زد که از زمان آغاز حملات علیه ایران در ۲۸ فوریه(نهم اسفند ۱۴۰۴)، این جنگ تاکنون حدود ۲

هزار دلار برای هر خانوار آمریکایی هزینه داشته است.

عمده سهم این هزینه با حدود ۱۱۰۰ دلار به ازای هر خانوار، به افزایش قیمت انرژی مربوط می‌شود. این رقم با توجه به قیمت‌های فعلی سوخت، هر هفته حدود ۵۰ دلار دیگر افزایش می‌یابد.

افزون بر این، افزایش نرخ بهره هم که بخشی از آن از تورم ناشی از جنگ و تصمیم متعاقب فدرال رزرو برای بالا بردن هزینه استقراض نشات گرفته است، حدود ۳۶۰ دلار دیگر به هزینه هر خانوار اضافه می‌کند. هزینه عملیات نظامی که از محل مالیات آمریکایی‌ها تامین می‌شود، بخش باقیمانده این رقم را تشکیل می‌دهد.

هرمز، بشکه‌های نفت و سازوکار انتقال شوک اقتصادی

ریشه این اختلال گسترده به یک گلوگاه راهبردی بازمی‌گردد. تنگه هرمز، گذرگاهی که در شرایط عادی حدود یک‌-چهارم تجارت دریایی جهان در حوزه نفت خام و فرآورده‌های نفتی از آن عبور می‌کند، که بلافاصله پس از تجاوز آمریکا علیه ایران، عملا به دست تهران بسته‌ شده است، قیمت نفت برنت را تنها چند روز پس از نخستین حملات مشترک آمریکا و (رژیم)اسرائیل، ۱۰ تا ۱۳ درصد افزایش داد.

قیمت برنت تا اواخر مارس به ۱۱۸ دلار در هر بشکه رسید و سپس کاهش یافت. اما در اواخر جولای، با ازسرگیری حملات به نفتکش‌ها و معکوس‌شدن بخشی از روند کاهش قیمت‌ها، بار دیگر از ۱۰۰ دلار فراتر رفت. تردد تجاری در تنگه هرمز هنوز به وضعیت عادی بازنگشته است و این امر همچنان بر قیمت نفت و سوخت در سراسر جهان وارد فشار صعودی می‌کند.

این فشار در هزینه‌های روزمره خانوارها نیز مشهود است. انجمن خودروی آمریکا در تحلیلی که در اکتبر منتشر کرده است، قیمت‌های فعلی سوخت در جایگاه‌ها را بالاترین قیمت‌های ثبت‌شده برای این مقطع از سال توصیف کرد. افزون بر این، گرم‌ بودن غیرمعمول پاییز نیز مانع کاهش فصلی تقاضا شده و در نتیجه افت معمول قیمت‌ها در این فصل اتفاق نیفتاده است.

در حال حاضر، پیروزی در جنگ واقعا به چه معناست؟

لفاظی پیروزمندانه ترامپ، آن هم در فاصله تنها سه هفته تا انتخابات میان‌دوره‌ای، آشکارا اهداف انتخاباتی دارد. او جنگ را نمایشی از قدرت آمریکا جلوه و ایران و ونزوئلا، به عنوان دو موضوع کاملا متفاوت را در کنار یکدیگر قرار داده است. او به طور همزمان، (با تکرار ادعاها و تهدیدهای قبلی‌اش) هشدار داده است که اگر تهران تسلیم نشود، آماده است تا به ادعای خودش «کار را تمام کند»(!)

این پیام شاید از نگاه برخی، علاوه بر عزم و قاطعیت، راهی احتمالی برای خروج از جنگ را به نمایش گذاشته باشد اما واقعیت اقتصادی، این تصویر را بسیار پیچیده‌ می‌کند. هزینه انرژی همچنان بسیار بالاست؛ تردد تجاری در تنگه هرمز به وضعیت عادی بازنگشته و نفت برنت همچنان در نزدیکی ۱۱۰ دلار در هر بشکه معامله می‌شود. همچنین، متوسط قیمت بنزین در آمریکا نیز برای دومین ماه متوالی در سطح بی‌سابقه بالاتر از چهار دلار باقی مانده است. در نتیجه، پیامدهای مالی جنگ همچنان در هر بار سوخت‌گیری و پُرکردن باک در سراسر آمریکا احساس می‌شود.

افرون بر این، هشدار مستمر وزارت خارجه آمریکا که آن را تحت عنوان «هشدار جهانی» صادر می‌کند، نیز به شهروندان آمریکایی در خارج از این کشور یادآور می‌شود که منافع آمریکا در معرض خطر قرار دارند. به نوشته لاتین‌تایمز، «این هشدار نشان می‌دهد که پیامدهای جنگ به یک منطقه محدود نمانده است.»

این رسانه در پایان می‌نویسد: اینکه ادعای پیروزی ترامپ در گردهمایی کانزاس بتواند کرسی جمهوری‌خواهان مستقر در قدرت را برای‌شان حفظ کند، یا اینکه رای‌دهندگان روی قیمت بنزین متمرکز شوند، پرسشی است که انتخابات سوم نوامبر به آن پاسخ خواهد داد.