مبارزه با کرونا؛ آیا می‌توان ره صد ساله را یک شبه طی کرد؟

پایگاه خبری تحلیلی ندای زاگرس (www.nedayezagros.ir)  

امروز در جامعه پرمخاطره‌ای زیست می‌کنیم که هر روز مخاطره جدیدی ظهور می‌کند و آدم‌های این جهان باید برای مواجهه با این مخاطرات در آماده ­باش کامل باشند. اما آیا همه مردم به یک­ اندازه آمادگی دارند؟ چه کسانی بیشتر آسیب می‌بینند؟ درنهایت چه رویکردی بهتر است در سیاست‌گذاری اجتماعی اتخاذ شود؟

مخاطره‌ای که این روزها به زیست جامعه ایرانی نفوذ کرده‌است، ویروس کروناست. در مواجهه با کرونا، یکی از مهم­ترین استراتژی‌هایی که تا به امروز بر آن تاکید می‌شود، دعوت شهروندان به خودمراقبتی است. مثل دیگر کشورها چون چین و ایتالیا قرنطینه عمومی اتفاق نیفتاده است و بیشترین تاکید بر خود مراقبتی و مسئولیت‌های فردی شهروندان است. البته صدای مسئولیت‌های اجتماعی نیز با دعوت از نیروهای مردمی و خیریه‌ای شنیده می‌شود.

به ­نظر می‌رسد این روزها به یکباره در جامعه‌ای که نظام سلامتش تا به امروز عمدتاً بر درمان محوری تکیه داشت، حال در وضعیت مواجهه با بحران بزرگی به نام ویروس کرونا، بر خود مراقبتی تکیه بیشتری می‌کند. اما خود مراقبتی چیست و در چه گفتمانی بحث می‌شود؟

به­ طور کلی نظام‌های سلامت مبتنی بر دو رویکرد اصلی درمان­ و پیشگیری­ هستند که تاکید نظام سلامت ایران تا به امروز عمدتاً بر درمان­ محوری بوده است. پیشگیری قبل از ایجاد بیماری و با هدف کنترل عوامل خطر در بدن به منظور حفظ سلامتی و جلوگیری از بروز بیماری با اقداماتی چون رعایت بهداشت فردی و اجتماعی، سبک زندگیسلامت ­محور و مراقبت‌های پیشگیرانه انجام می‌شود. خود مراقبتی در گفتمان دوم یعنی رویکرد مبتنی بر پیشگیری مطرح است.

تاکید امروز نظام سلامت بر خود مراقبتی و پیشگیری را باید به فال نیک گرفت اما آیا در این وضعیت بحرانی می­ توان بیشترین تاکید را بر خود مراقبتی داشت؟ آیا همه طبقات، توانایی کاربرد خود مراقبتی را در زندگی روزمره دارند؟ مردم چقدر از رفتارهای پیشگیرانه و خود مراقبتی آگاهی دارند؟ در نظام سلامتی که سالیان سال بردرمان ­محوری تاکید داشته و بسیاری از اقشار اجتماعی در چنین بستری زیست کرده‌اند آیا اتخاذ چنین سیاستمی‌تواند موفقیت­ آمیز باشد؟

خود مراقبتی استراتژی بسیار مفید و موثری است، اما نه برای همه طبقات. خودمراقبتی چیزی نیست که به شکل آنی آموخته شود و در زندگی روزمره به کار گرفته شود.خودمراقبتی، سبک زندگی است که محصول تاریخ زندگی افراد است. برای جامعه‌ای که فاقد سواد سلامت و تغذیه، سواد پیشگیری و سواد خود مراقبتی است، آیا استراتژی خود مراقبتی می‌تواند موثر باشد؟

نظام سلامت ایران تا به امروز مبتنی بر درمان­ محوری بوده و بسیاری از افراد جامعه ایرانی از رفتارهای پیشگیرانه، سبک زندگی سلامت ­محور و خود مراقبتی آگاهی کافی ندارند. نتیجه تاکید بر درمان­ و کم­ توجهی به پیشگیری در نظام سلامت، در افزایش بیماری‌هایی مانند فشار خون، دیابت، بیماری‌های قلبی ­عروقی، چاقی، نبود فرهنگ چکاپ­ دوره‌ای پزشکی، ضعف سیستم ایمنی بدن و مواردی از این قبیل دیده می‌شود.

حاکمیت و دولت نمی‌تواند خود مراقبتی را در لحظات بحرانی به عنوان مهم­ترین استراتژی برای همه طبقات قلمداد و بر آن تاکید کند و از این طریق بر ویروس کرونا پیروز شود. این استراتژی برای همه طبقات اجتماعی موثر نیست؛ همه طبقات، فرصت و توان یکسانی برای خود مراقبتی ندارند. در این استراتژی، بسیاری از لایه‌های طبقات پایین جامعه مانند ساکنان روستاهای دورافتاده و مناطق حاشیه‌ای، کارگران خدمات شهری، بی‌خانمان ها، کودکان کار، سال%D