مرز ریمدان؛ شاهراه طلایی پیوند اقتصاد ایران، چین و پاکستان

به گزارش ایرنا، در نقشه جدید دیپلماسی اقتصادی ایران، منطقه “ریمدان” به دلیل موقعیت منحصربه‌فرد جغرافیایی، نقشی حیاتی در پیوند میان بازارهای شبه‌قاره، شرق آسیا و اروپا ایفا می‌کند. فاصله کوتاه با بندر و منطقه آزاد گوادر پاکستان واقع شده، به عنوان مکمل بندر اقیانوسی و بزرگ‌ترین منطقه آزاد تجاری-صنعتی جنوب کشور (از نظر وسعت) یعنی چابهار کلیدواژه جدید توسعه در سواحل مکران و مسیر اصلی عبور کریدورهای بین‌المللی محسوب می‌شود.

ریمدان در موقعیتی قرار گرفته که می‌تواند توازن تجاری در منطقه را تغییر دهد. نزدیکی به بندر گوادر در پاکستان و بندر چابهار در ایران، این منطقه را به کانون اصلی توسعه کریدورهای تجاری تبدیل کرده است.کارشناسان معتقدند ریمدان «بهترین و اقتصادی‌ترین» مسیر دسترسی زمینی ایران به بازارهای پرجمعیت پاکستان و از آنجا به چین و هند است.

از سوی دیگر، این مرز برای پاکستان نیز حکم یک «دروازه طلایی» را دارد تا از طریق قلمرو ایران، به کریدور شرق – غرب متصل شده و کوتاه‌ترین مسیر دسترسی به ترکیه، اروپا، کشورهای حوزه قفقاز، آسیای مرکزی و اتحادیه اقتصادی اوراسیا را در اختیار داشته باشد.

اتصال به “سی‌پک”؛ هم‌افزایی با ابرپروژه جاده ابریشم نوین یکی از مهم‌ترین ابعاد اهمیت ریمدان، نقش آن در پیوند با کریدور اقتصادی چین-پاکستان (CPEC) است. این ابرپروژه که توسط چین در پاکستان در حال اجراست، می‌تواند از طریق مرز ریمدان به زیرساخت‌های ترانزیتی ایران گره بخورد.

با فعال‌سازی این ظرفیت، ریمدان نه تنها تجارت میان پکن، اسلام‌آباد و تهران را تسهیل می‌کند، بلکه با رونق‌بخشی به اقتصاد محلی، امنیت مرزی را از طریق «توسعه پایدار» و «معیشت مرزنشینان» تضمین خواهد کرد.

این هم‌افزایی سه‌جانبه، ریمدان را از یک منطقه منفصله به یک «هاب بانکرینگ و لجستیکی» تبدیل می‌کند.

منطقه آزاد مشترک ایران و پاکستان؛ افقی نو در سرمایه‌گذاری

بر اساس یادداشت تفاهم‌نامه‌های اخیر میان مقامات عالی‌رتبه دو کشور، عملیاتی شدن «منطقه آزاد مشترک در ریمدان» در دستور کار قرار گرفته است. این منطقه با وسعتی بیش‌از پنج هزار هکتار که تحت مدیریت منطقه آزاد چابهار فعالیت خواهد کرد، کانون جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی در حوزه‌های صنعتی، بسته‌بندی و صادرات مجدد خواهد بود.

ایجاد این منطقه آزاد مشترک، علاوه‌بر اشتغال‌زایی گسترده در مرزهای دو کشور، هزینه‌های تمام‌شده تجارت را کاهش داده و سهم ایران از سبد وارداتی پاکستان و کشورهای شبه‌قاره را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

توسعه ریمدان به عنوان یک کریدور شمال – جنوب و شرق – غرب، مستلزم نگاه ملی به زیرساخت‌های حمل‌ونقل جاده‌ای و ریلی در این منطقه است. تبدیل ریمدان به یکی از قطب‌های اصلی تجارت منطقه، نیازمند تکمیل زنجیره لجستیک و تقویت بازارچه‌های مرزی است.

در صورت تحقق کامل اهداف پیش‌بینی شده در تفاهم‌نامه‌های دوجانبه، ریمدان به زودی به عنوان «دروازه خروجی» ایران به بازارهای نوظهور قرن ۲۱ شناخته خواهد شد که می‌تواند تحریم‌های ظالمانه را از طریق گسترش پیوندهای منطقه‌ای بی‌اثر کند.

بنابراین گزارش، توسعه ریمدان تنها یک پروژه اقتصادی نیست، بلکه یک «راهبرد امنیتی – سیاسی» برای تقویت صلح و پایداری در مرزهای شرقی و تبدیل ایران به حلقه وصل ناگسستنی تجارت جهانی میان شرق و غرب است.

عملیاتی شدن اولین منطقه آزاد مشترک ایران و پاکستان در «ریمدان»، احداث راه آهن راهبردی چابهار – گوادر و سرمایه‌گذاری ۶۰۰ میلیارد تومانی برای توسعه زیرساخت‌های مرزی، بخشی از نقشه راه جدید دو کشور برای جهش مبادلات تجاری به سقف ۱۰ میلیارد دلار و اتصال ایران به ابرپروژه جاده ابریشم نوین (CPEC) است.
منطقه مرزی ریمدان به عنوان منطقه منفصله منطقه آزاد چابهار، اکنون به کانون توجه دیپلماسی اقتصادی در جنوب شرق ایران تبدیل شده است.این منطقه به دلیل مجاورت با بندر «گوادر» پاکستان، نه تنها کوتاه‌ترین مسیر دسترسی ایران به بازارهای شبه‌قاره و چین محسوب می‌شود، بلکه به عنوان معبر اصلی اتصال پاکستان به بازارهای آسیای مرکزی، قفقاز، ترکیه و اروپا، نقشی تمدن‌ساز در کریدورهای شرق-غرب و شمال-جنوب ایفا می‌کند.

جزئیات طرح‌های راهبردی مرز ریمدان در گفت‌وگو با مدیرعامل منطقه آزاد چابهار

مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار در گفت و گو با خبرنگار ایرنا و تشریح محور مذاکرات اخیر با مقامات و فعالان اقتصادی پاکستان و دیدار با مسئولان منطقه آزاد گبد پاکستان در کراچی جهت تسریع در شروع فعالیت بخش پاکستانی منطقه آزاد مشترک اظهار کرد: تمرکز اصلی بر تحقق هدف‌گذاری ۱۰ میلیارد دلاری در مبادلات تجاری دو کشور است.

محمدسعید اربابی با اشاره به پروژه‌های کلیدی در این منطقه، اعلام کرد که احداث راه‌آهن چابهار – ریمدان یکی از اولویت‌های اصلی دولت جمهوری اسلامی ایران است که شروع مطالعات راه آهن چابهار- ریمدان توسط سازمان منطقه آزاد در دستور کار قرار دارد.

وی ادامه داد: این پروژه با هدف پیوند دادن شبکه ریلی کشور به شبکه پاکستان و کریدور اقتصادی چین-پاکستان (CPEC) طراحی شده است؛ مسیری که فاصله آن تا مرز ریمدان تنها ۳۵ کیلومتر بوده و با دستور ویژه دولت، ادامه مسیر ریلی زاهدان – چابهار تا نقطه صفر مرزی ریمدان و در نهایت اتصال به بندر گوادر در دستور کار قرار گرفته است.

مدیرعامل منطقه آزاد چابهار تأکید کرد که در پی سفر اخیر رئیس‌جمهور ایران به اسلام‌آباد، توافقات اولیه برای نحوه اداره این منطقه پنج هزار هکتاری، چارچوب معافیت‌های مالیاتی و گمرکی و تأمین زیرساخت‌های حیاتی حاصل شده است تا بستری امن برای جذب سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی فراهم شود.

وی در خصوص روان‌سازی فرایندهای تجاری تصریح کرد: با افتتاح گمرک منطقه آزاد در ریمدان و توافق ۱۵ بندی میان رؤسای گمرکات دو کشور، موانع فیزیکی و معطلی کامیون‌ها به حداقل خواهد رسید.

اربابی همچنین به فعالیت رسمی کریدور ترانزیتی ایران-پاکستان اشاره کرد و افزود: ارسال اولین محموله تجاری از کراچی به مقصد ازبکستان از طریق مرز ریمدان، گواهی بر آغاز فصل نوین حمل‌ونقل ترکیبی در منطقه است. علاوه بر این، راه‌اندازی خط کشتیرانی مستقیم بین چابهار و کراچی نیز به عنوان مکمل مسیرهای زمینی به طور جدی دنبال می‌شود.

سرمایه‌گذاری ۲۰ هزار میلیارد ریالی در زیرساخت‌های ریمدان

وی با اشاره به عزم جدی برای آماده‌سازی زیرساخت‌های حیاتی، گفت: سرمایه گذاری ۲۰ هزار میلیارد ریالی سازمان منطقه آزاد چابهار برای زیر ساخت ها شامل آماده سازی اراضی، شبکه برق و آب و احداث ساختمان های اداری و پشتیبانی و پیش بینی جذب سرمایه ۲۰۰ هزار میلیارد ریالی بخش خصوصی در سالجاری جهت احداث واحدهای تولیدی متنوع، انبار، ذخیره سازی گاز و لجستیک، منطقه منفصله ریمدان منطقه آزاد را متحول و تجارت، اشتغال و تولید در شرق کشور را رونق چشگیری می دهد.

مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار گفت: این حجم از سرمایه‌گذاری با هدف ارتقای استانداردهای لجستیکی، توسعه بازارچه‌های مرزی و تبدیل ریمدان به یک قطب اقتصادی بین‌المللی انجام می‌شود تا علاوه بر شکوفایی اقتصاد ملی، امنیت مرزی از طریق توسعه پایدار و اشتغال‌زایی برای ساکنان منطقه تضمین شود.

به گزارش ایرنا، مرز ریمدان از توابع شهرستان دشتیاری در نقطه‌ای راهبردی در جنوب شرقی سیستان و بلوچستان واقع شده است؛ گذرگاهی که کوتاه‌ترین مسیر زمینی ایران به ایالت‌های جنوبی پاکستان را فراهم می‌کند. این مرز به دلیل قرار گرفتن در پهنه‌ای که حدود ۳۷ درصد جمعیت یعنی پاکستان، چین و هند در دو سوی مرز در ارتباط مستقیم با آن هستند، نقشی تعیین‌کننده در مبادلات تجاری، تردد محلی و توسعه اقتصادی منطقه دارد.

بازارچه و منطقه مرزی ریمدان در فاصله ۵۰ کیلومتری از جاده اصلی چابهار – راسک واقع شده و تا چابهار ۱۲۰ کیلومتر و تا گوادر پاکستان ۷۰ کیلومتر فاصله دارد.

منطقهٔ آزاد چابهار با مساحت ۸۲ هزار هکتار در جنوب‌شرقی ایران و سواحل مکران است؛ در سال ۱۳۹۸ با موافقت مجلس شورای اسلامی، شهر چابهار و بندرهای شهید بهشتی و شهید کلانتری و پنج هزار هکتار از محدوده متصل به نقطه مرزی ایران و پاکستان با عنوان منطقه منفصله ریمدان به منطقهٔ آزاد چابهار افزوده شد.